Bugun kitob do\u2018konlari, ixtisoslashgan savdo shoxobchalari, maktab atrofidagi savdo nuqtalari va internet-do\u2018konlarda turli yoshdagi bolalar uchun mo\u2018ljallangan kitoblarning turi ko\u2018payib bormoqda. Ayniqsa, yangi o\u2018quv yili arafasida ota-onalar farzandlari uchun darslikdan tortib badiiy adabiyot, ensiklopediya, rangtasvirli kitoblar va turli rivojlantiruvchi nashrlarni xarid qiladilar.<\/p>\n
Xo\u2018sh, kitob sotib olayotganda iste’molchi nimani bilishi kerak?<\/p>\n
Avvalo, kitob \u2014 ham tovar<\/strong><\/p>\n O\u2018zbekistonda chakana savdo munosabatlari, jumladan kitob kabi nooziq-ovqat tovarlarini sotish ham umumiy chakana savdo qoidalariga bo\u2018ysunadi. Amaldagi qoidalarga ko\u2018ra, sotuvchi tovarni qabul qilish, saqlash, sotuvga tayyorlash va sotish jarayonida uning sifati va xavfsizligini ta’minlashi, xaridorga tovarni tanlash uchun zarur sharoit yaratishi kerak.<\/p>\n Shuning uchun \u00abKitob-ku, unda nima muammo bo\u2018lishi mumkin?\u00bb deb qarash to\u2018g\u2018ri emas.<\/p>\n Kitob ham boshqa tovarlar singari sifatli, xavfsiz va iste’molchiga to\u2018liq axborot berilgan holda sotilishi kerak.<\/p>\n Kitobning narxi ochiq ko\u2018rsatilishi shart<\/strong><\/p>\n Kitob do\u2018koniga kirgan xaridor har bir kitobning qancha turishini sotuvchidan alohida so\u2018rab yurishi shart emas.<\/p>\n Chakana savdo qoidalariga ko\u2018ra, sotuvchi tovarning nomi va uning narxi ko\u2018rsatilgan aniq rasmiylashtirilgan narxnomalar bo\u2018lishini ta’minlashi kerak.<\/p>\n Demak:<\/p>\n — \u00abNarxi kassada aytiladi\u00bb,<\/em> kabi noaniq yondashuvlar o\u2018rniga, kitob rastasida yoki uning muqovasining tegishli joyida, xaridor uchun tushunarli narx axboroti bo\u2018lishi maqsadga muvofiq.<\/p>\n Eng muhimi, rafda ko\u2018rsatilgan narx bilan kassada talab qilinayotgan summa o\u2018rtasida farq bo\u2018lsa, iste’molchi bu holatga befarq bo\u2018lmasligi kerak.<\/p>\n Kitobni xarid qilishdan oldin ko\u2018rib chiqishga haqlisiz<\/strong><\/p>\n Kitob sotib olayotganda uning muqovasi, sahifalari, bosma sifati, matn va rasmlarini ko\u2018zdan kechirish tabiiy hol.<\/p>\n Amaldagi chakana savdo qoidalari xaridorga tovar bilan tanishish va uning xususiyatlarini tekshirish imkoniyati yaratilishini nazarda tutadi. Xaridor, tovar xususiyati bunga yo\u2018l qo\u2018ysa, tavsiya etilayotgan tovarni ko\u2018zdan kechirishni talab qilish huquqiga ham ega.<\/p>\n Shuning uchun kitob sotib olishdan oldin:<\/p>\n — sahifalari yirtilmaganini;<\/em> Agar kitob maktab yoshidagi farzandingiz uchun olinayotgan bo\u2018lsa, masalaga yanada mas’uliyat bilan yondashing.<\/p>\n Kitobning:<\/p>\n yoshga mosligi \u2192 mazmuni \u2192 tili \u2192 tasvirlari \u2192 poligrafik sifati birma-bir ko\u2018rib chiqilishi kerak.<\/p>\n \u00abBolalar uchun\u00bb degan yozuvning o\u2018zi yetarli emas. Ota-ona kitobning mazmuni bilan tanishib, unda bolaning yoshi va psixologik xususiyatlariga mos kelmaydigan qo\u2018rqinchli, shafqatsizlik yoki zo\u2018ravonlikni aks ettiruvchi materiallar bor-yo\u2018qligini baholab olishi mumkin.<\/p>\n Chekni olishni unutmang!<\/strong><\/p>\n Kitob sotib oldingizmi \u2014 xaridni tasdiqlovchi hujjatni oling.<\/p>\n Amaldagi chakana savdo qoidalarida sotuvchining xaridorga kassa cheki yoki tovar uchun haq to\u2018langanini tasdiqlovchi boshqa hujjat berish majburiyati belgilangan.<\/p>\n Chekni:<\/p>\n — \u00abKitob arzon edi, kerak emas\u00bb<\/em> Chek \u2014 xarid faktini tasdiqlaydigan muhim dalil. Ayniqsa, keyinchalik kitobda nuqson aniqlansa yoki xarid bilan bog\u2018liq nizo kelib chiqsa, bu hujjat juda qo\u2018l keladi.<\/p>\n \u00abKitob qaytarilmaydi\u00bb degan gap har doim ham to\u2018g\u2018ri emas<\/strong><\/p>\n Bu masalada bir muhim farq bor.<\/p>\n Qonunchilikda maqbul sifatli nooziq-ovqat tovarlarini 10 kun ichida almashtirish, tegishli tovar mavjud bo\u2018lmagan taqdirda esa pulni qaytarish imkoniyati nazarda tutilgan. Bunda tovar ishlatilmagan, uning ko\u2018rinishi, iste’mol xususiyatlari va boshqa zarur holatlari saqlangan bo\u2018lishi kerak.<\/p>\n Shu bilan birga, 75-son qarorga 1-ilovada maqbul sifatda bo\u2018lsada qaytarilmaydigan yoki almashtirilmaydigan ayrim nooziq-ovqat tovarlari ro\u2018yxati belgilangan.<\/p>\n Muhim jihat: amaldagi ro\u2018yxatda kitoblar qaytarilmaydigan tovar sifatida ko\u2018rsatilmagan. Shuning uchun sotuvchining \u00abkitob qaytarilmaydi\u00bb degan umumiy ichki qoidasi qonunchilikdagi iste’molchi huquqlarini bekor qila olmaydi.<\/p>\n Biroq kitob ishlatilgan, sahifalariga yozuvlar qilingan, yirtilgan, muqovasi buzilgan bo\u2018lsa, uni sifatli tovar sifatida almashtirish yoki qaytarish masalasi boshqacha baholanadi.<\/p>\n Agar kitob nuqsonli chiqsa-chi?<\/p>\n Masalan:<\/p>\n — kitobning bir qismi bosilmay qolgan;<\/em> Bunday holatda iste’molchida muayyan huquqlar vujudga keladi.<\/p>\n \u00abIste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to\u2018g\u2018risida\u00bbgi Qonun iste’molchiga tovar haqida to\u2018liq va haqqoniy axborot olish, tovarning xavfsizligi va sifatini talab qilish, huquqlari buzilgan taqdirda ularni himoya qilish imkonini beradi.<\/p>\n Nuqsonli tovar bo\u2018yicha esa qonunchilikda belgilangan holatlarga qarab tovarni almashtirish, nuqsonni bartaraf etish, narxini kamaytirish yoki shartnomani bekor qilib, zararni qoplash kabi talablar qo\u2018yilishi mumkin.<\/p>\n Shuning uchun sotuvchi oldi-sotdi jarayonida \u00abSotilgan kitob qaytarilmaydi!\u00bb degan talabni qo\u2018yishi amaldagi qonunchilik talablariga zid.<\/p>\n Ota-onalar, bu qism siz uchun!<\/strong><\/p>\n Farzandingizga kitob tanlayotganda faqat:<\/p>\n \u00abMaktabga kerakmi?\u00bb<\/em><\/p>\n deb emas, quyidagi beshta savolni bering:<\/p>\n — Bolamning yoshiga mosmi?<\/em><\/strong><\/p>\n Bolaning yoshi, bilish darajasi va qiziqishiga mos kitob tanlang.<\/p>\n — Mazmuni qanday?<\/strong><\/em><\/p>\n Kitobni imkoni boricha avval ko\u2018zdan kechiring. Unda bola uchun nomaqbul mazmun bor-yo\u2018qligini baholang.<\/p>\n — Ko\u2018ziga qulaymi?<\/em><\/strong><\/p>\n Juda mayda shrift, sifatsiz bosma, haddan tashqari ko\u2018zni charchatuvchi tasvirlar o\u2018qish jarayonini qiyinlashtirishi mumkin.<\/p>\n — Poligrafik sifati yaxshimi?<\/em><\/strong><\/p>\n Sahifalar, muqova, tikilish va bosma sifatini tekshiring.<\/p>\n — Xaridni tasdiqlovchi chek bormi?<\/em><\/strong><\/p>\n Cheksiz xarid \u2014 keyingi da’voni isbotlashni qiyinlashtirishi mumkin.<\/p>\n Internetdan kitob buyurtma qilganda yanada ehtiyot bo\u2018ling<\/strong><\/p>\n Bugun kitob savdosining katta qismi internet orqali ham amalga oshirilmoqda.<\/p>\n Onlayn xaridda:<\/p>\n — sotuvchining nomi va rekvizitlarini;<\/em> Ayniqsa, internetda \u00aboriginal\u00bb, \u00abto\u2018liq nashr\u00bb, \u00abeng yangi nashr\u00bb, \u00abrasmiy nashr\u00bb kabi ta’riflarga emas, ularni tasdiqlovchi ma’lumotlarga e’tibor berish kerak.<\/p>\n Sotuvchi ham o\u2018z majburiyatlarini bilishi kerak<\/strong><\/p>\n Kitob do\u2018koni yoki savdo nuqtasi faqat kitobni sotib, pul oladigan joy emas.<\/p>\n Sotuvchi:<\/p>\n — xaridorga tovar haqida zarur va ishonchli axborot berishi;<\/em> Chakana savdo qoidalarida sotuvchi va savdo ob’ektiga qo\u2018yiladigan ushbu talablar batafsil belgilangan.<\/p>\n Shuningdek, sotuvchi va tovar haqidagi ma’lumotlar davlat tilida yetkazilishi kerak; boshqa tillarda takrorlanishi mumkin.<\/p>\n Xulosa: kitob tanlash \u2014 madaniyat, xarid qilish \u2014 huquq<\/p>\n Kitob insonning dunyoqarashini boyitadi. Ammo uni xarid qilishda ham iste’molchi o\u2018z huquqlarini bilishi kerak.<\/p>\n Shuning uchun keyingi safar kitob do\u2018koniga kirganingizda \u00abnarxi qancha?\u00bb degan savol bilan cheklanmang.<\/p>\n Kitob qanday?<\/em> Agar farzandingiz uchun kitob olayotgan bo\u2018lsangiz, bularga yana bir savolni qo\u2018shing:<\/p>\n \u00abBu kitob farzandim uchun haqiqatan ham foydali va yoshiga mosmi?\u00bb<\/p>\n Chunki yaxshi kitob tanlash \u2014 farzandning kelajagiga qilingan sarmoya. Huquqni bilib xarid qilish esa oila byudjetini himoya qilishning eng oddiy usullaridan biridir.<\/p>\n O\u2018zbekistonda iste’molchining asosiy huquqlari \u2014 axborot olish, xavfsiz va sifatli tovar tanlash, erkin tanlov qilish hamda huquqlari buzilganda himoya talab qilish \u2014 qonun bilan kafolatlangan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kitob \u2014 oddiy tovar emas. Ammo uni sotib olish ham iste’molchi huquqlari qonunchiligi bilan himoyalangan oddiy oldi-sotdi munosabatidir. Shuning uchun kitob tanlayotganda nafaqat mazmunga, balki uning sifati, narxi, sotuvchi haqidagi ma’lumotlar va xaridni tasdiqlovchi hujjatga ham e’tibor berish kerak. Bugun kitob do\u2018konlari, ixtisoslashgan savdo shoxobchalari, maktab atrofidagi savdo nuqtalari va internet-do\u2018konlarda turli yoshdagi bolalar uchun […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12712,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12710","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"2.12.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","ki","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ki":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"views":6,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12710"}],"collection":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12710"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12710\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12713,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12710\/revisions\/12713"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12712"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n— \u00abNarxini sotuvchidan so\u2018rang\u00bb<\/em><\/p>\n
\n— matnlar tushib qolmaganini;<\/em>
\n— bosma sifati yaxshi ekanini;<\/em>
\n— rasmlar sifatli chiqarilganini;<\/em>
\n— muqova va jildda nuqsonlar yo\u2018qligini;<\/em>
\n— kitobning aynan siz izlayotgan nashr ekanini tekshirib olish foydali.<\/em><\/p>\n
\n— \u00abSotuvchi tanish odam\u00bb<\/em>
\n— \u00abKeyin baribir tashlab yuboraman\u00bb deb rad etmang.<\/em><\/p>\n
\n— ayrim sahifalar tushib qolgan;<\/em>
\n— sahifalar noto\u2018g\u2018ri tikilgan;<\/em>
\n— matn yoki rasmlar nuqsonli bosilgan;<\/em>
\n— muqova yoki jild jiddiy shikastlangan.<\/em><\/p>\n
\n— kitobning aniq nomi va nashrini;<\/em>
\n— narxini;<\/em>
\n— yetkazib berish haqini;<\/em>
\n— to\u2018lov tartibini;<\/em>
\n— qaytarish\/almashtirish shartlarini;<\/em>
\n— kitobning aniq nusxasi va tilini oldindan tekshiring.<\/em><\/p>\n
\nnarxni ochiq ko\u2018rsatishi;<\/em>
\n— kitob bilan tanishish imkoniyatini yaratishi;<\/em>
\n— xaridni tasdiqlovchi hujjat berishi;<\/em>
\n— iste’molchining qonuniy talablarini asossiz rad etmasligi;<\/em>
\n— savdo qoidalariga rioya qilishi kerak.<\/em><\/p>\n
\nMazmuni qanday?<\/em>
\nSifati yaxshimi?<\/em>
\nNarxi ochiq ko\u2018rsatilganmi?<\/em>
\nSotuvchi haqida ma’lumot bormi?<\/em>
\nChek berildimi?<\/em><\/p>\n