Bu savolga \u00abxizmat haqi umuman mumkin emas\u00bb yoki \u00abkafe xohlagancha xizmat haqi belgilashi mumkin\u00bb degan ikki qarama-qarshi, lekin birdek sodda javob berish to\u2018g\u2018ri emas. Asosiy masala \u2014 iste’molchiga xizmat ko\u2018rsatish shartlari va xizmat haqi miqdori oldindan aniq va tushunarli ma’lum qilinganmi, iste’molchi bu shartlardan xabardor holda xizmatni tanlaganmi hamda unga ko\u2018rsatilmagan xizmat uchun haq undirilmayaptimi, shunda.<\/p>\n
O\u2018zbekistonda umumiy ovqatlanish korxonalari \u2014 restoran, kafe, oshxona, bar va boshqa shu kabi ob’ektlar faoliyati iste’molchilar huquqlarini himoya qilishga oid qonunchilik bilan tartibga solinadi. Demak, restoran yoki kafe menyusida yoki iste’molchiga taqdim etiladigan boshqa axborotda xizmat haqi va uning miqdori haqida oldindan ma’lumot berilgan bo\u2018lishi muhim.<\/p>\n
Tasavvur qiling: menyuda palov \u2014 50 ming so\u2018m. Siz buyurtma berdingiz. Hisob kelganda esa palov uchun 50 ming so\u2018mdan tashqari yana 10 foiz \u00abxizmat haqi\u00bb qo\u2018shilgan.<\/p>\n
Agar sizga xizmat haqi mavjudligi va uning miqdori buyurtma berishdan oldin aniq ma’lum qilinmagan bo\u2018lsa, bu holat iste’molchi uchun jiddiy savol tug\u2018diradi. Chunki iste’molchi tovar yoki xizmat haqida oldindan to\u2018g\u2018ri va to\u2018liq ma’lumot olish hamda uni erkin tanlash huquqiga ega.<\/p>\n
Yana bir muhim qoida bor: qonunning 21-moddasiga muvofiq, sotuvchi yoki ijrochi iste’molchini haq evaziga qo\u2018shimcha tovar sotib olishga yoki qo\u2018shimcha xizmatdan foydalanishga qistashga haqli emas. Shuningdek, ko\u2018rsatilmagan xizmat uchun haq olish mumkin emas.<\/p>\n
Demak, \u00ab10 foiz xizmat haqi\u00bb avtomatik ravishda noqonuniymi? Yo\u2018q, masala bundan nozikroq.<\/p>\n
Umumiy ovqatlanish korxonasi xizmat ko\u2018rsatish shartlarini, jumladan ofisiant xizmati uchun haq miqdorini iste’molchiga oldindan to\u2018liq ma’lum qilishi kerak. Iste’molchi esa qanday xizmat va qanday shartlarda ko\u2018rsatilayotganini bilishi lozim.<\/p>\n
Shuning uchun:
\n\u00abXizmat haqi umuman bo\u2018lmaydi\u00bb \u2014 degan xulosa to\u2018g\u2018ri emas.<\/p>\n
Ammo:<\/p>\n
\u00abKafe hisob oxirida istalgan miqdorda xizmat haqini iste’molchining roziligisiz qo\u2018shib qo\u2018ya oladi\u00bb \u2014 degan qarash ham qonunchilikdagi iste’molchining axborot olish, erkin tanlash va qo\u2018shimcha xizmatlarni majburan qabul qilmaslik huquqlariga mos kelmaydi.<\/p>\n
Kafe \u00abservis\u00bb deb alohida pul olsa, nimani tekshirish kerak?
\n1. Menyuni diqqat bilan o\u2018qing
\n— taom narxi bilan birga xizmat ko\u2018rsatish tartibi va qo\u2018shimcha haqlar haqidagi ma’lumotlarga e’tibor bering.<\/p>\n
2. Xizmat haqi qancha ekanini oldindan biling
\n— 5, 10, 15 yoki boshqa foiz bo\u2018ladimi \u2014 buyurtma berishdan avval aniq bo\u2018lishi kerak.<\/p>\n
3. \u00abBu haqda bilmagan edim\u00bb holatiga tushib qolmang
\n— agar qo\u2018shimcha haq menyuda yoki boshqa ochiq axborotda ko\u2018rsatilmagan bo\u2018lsa, hisob-kitob vaqtida bu holat iste’molchining asosli e’tiroziga sabab bo\u2018lishi mumkin.<\/p>\n
4. Ko\u2018rsatilmagan xizmat uchun pul to\u2018lamang
\n— qonunchilikda ijrochining iste’molchiga ko\u2018rsatilmagan xizmat uchun haq olishiga yo\u2018l qo\u2018yilmasligi aniq belgilangan.<\/p>\n
5. Hisob-kitobni tekshiring
\n— taomlar soni, narxi, xizmat haqi va boshqa to\u2018lovlar alohida ko\u2018rsatilganini tekshiring. Umumiy ovqatlanish korxonasi iste’molchiga sotilgan taom va mahsulotlarning miqdori hamda og\u2018irligini tekshirish imkoniyatini ham yaratishi kerak.<\/p>\n
Yana bir muhim holat: \u00abset\u00bb yoki majburiy kompleks buyurtma. \u00abSet\u00bb tayyor kompleks tushlik yoki kechki ovqat bo\u2018lib, odatda unga gazaklar, asosiy ovqat va desert kiradi.<\/p>\n
Xizmat haqi masalasi bilan birga kafe va restoranlarda majburiy \u00abset\u00bblar masalasi ham dolzarb. Ya’ni, \u00abfaqat shu setni olasiz\u00bb, \u00abboshqa buyurtma qabul qilinmaydi\u00bb kabi shartlar ham iste’molchining erkin tanlash huquqi nuqtai nazaridan baholanishi kerak.<\/p>\n
Agar kafe bilan hisob-kitobda kelishmovchilik chiqsa-chi? Bu holatda, avvalo, vaziyatni xotirjamlik bilan aniqlashtiring. Masalan, \u00abMenyuda xizmat haqi ko\u2018rsatilganmi? Uning miqdori qancha? Bu haqda buyurtma berishdan oldin ma’lum qilinganmi?\u00bb deb so\u2018rashingiz mumkin.<\/p>\n
Agar hisobda xato, kam tortish yoki xizmatda kamchilik bor deb hisoblasangiz, umumiy ovqatlanish korxonasi rahbariyati yoki mas’ul xodimiga murojaat qilish huquqingiz bor. Amaldagi qoidalarga ko\u2018ra, umumiy ovqatlanish xizmatlarida kamchiliklar, kam tortish yoki hisob-kitobda xatolar aniqlansa, iste’molchi holatga qarab to\u2018lov miqdorini kamaytirish, kamchilikni bepul bartaraf etish, xizmatni qayta bajarish yoki boshqa qonuniy talablarni qo\u2018yishi mumkin.<\/p>\n
Kafeda \u00abxizmat haqi\u00bb degan qo\u2018shimcha to\u2018lovning mavjudligi avtomatik ravishda noqonuniy deb baholanmaydi. Lekin kafe yoki restoran iste’molchini xizmat ko\u2018rsatish shartlari, jumladan ofisiant xizmati uchun haq miqdori haqida oldindan, to\u2018liq va tushunarli tarzda xabardor qilishi kerak. Iste’molchini qo\u2018shimcha xizmatdan foydalanishga majburlash yoki ko\u2018rsatilmagan xizmat uchun haq undirish mumkin emas.<\/p>\n
Shuning uchun keyingi safar kafega borganda hisob kelguncha kutmang \u2014 buyurtma berishdan oldin menyudagi shartlarni o\u2018qing.<\/p>\n
Iste’molchi uchun eng yaxshi qoida oddiy:<\/p>\n
\u00abAvval shartni bil \u2014 keyin buyurtma ber!\u00bb<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kafe yoki restoranda ovqatlanib bo\u2018lib, hisob so\u2018rasangiz, ofisiant: \u00abXizmat haqi \u2014 10 foiz\u00bb yoki \u00abServis \u2014 15 foiz\u00bb deb qo\u2018shimcha summa kiritishi mumkin. Ba’zi hollarda esa bu haqda iste’molchiga oldindan aytilmaydi. Shunda haqli savol tug\u2018iladi: kafe xizmat haqini majburiy ravishda undirishi mumkinmi? Bu savolga \u00abxizmat haqi umuman mumkin emas\u00bb yoki \u00abkafe xohlagancha xizmat haqi belgilashi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12854,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12853","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"2.12.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","ki","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ki":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"views":2,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12853"}],"collection":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12853"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12856,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12853\/revisions\/12856"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}