Ammo muhim savol bor: bu va’dalar shartnomada ham yozilganmi?<\/strong><\/p>\n Aynan shu nuqtada ko\u2018pchilik iste’molchilar e’tiborsizlik qilib qo\u2018yadi. O\u2018zbekiston iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari Federatsiyasiga uy-joy qurilishi, ulush kiritish, ta’mirlash va katta miqdorda oldindan to\u2018lov talab qilinadigan shartnomalar bilan bog\u2018liq murojaatlar kelib tushayotgani ham bu masalaning dolzarbligini ko\u2018rsatadi. Ayrim holatlarda og\u2018zaki aytilgan va’dalar shartnomada boshqacha ifodalanishi yoki umuman aks etmasligi kuzatilmoqda.<\/p>\n Eng muhim savol: siz kimsiz \u2014 iste’molchimi yoki investor?<\/strong><\/p>\n Tasavvur qiling: siz yangi qurilayotgan uydan kvartira olyapsiz. Maqsadingiz \u2014 unda o\u2018zingiz va oilangiz bilan yashash.<\/p>\n Biroq shartnoma matnida sizning maqomingiz \u00abinvestor\u00bb, \u00absarmoyador\u00bb yoki \u00abinvestisiya kirituvchi\u00bb sifatida ko\u2018rsatilgan.<\/p>\n Bu oddiy so\u2018z emas.<\/p>\n \u00abIste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to\u2018g\u2018risida\u00bbgi Qonunning 1-moddasiga ko\u2018ra, foyda olish bilan bog\u2018liq bo\u2018lmagan holda shaxsiy iste’mol yoki boshqa maqsadlarda tovar sotib oluvchi, ish yoki xizmatga buyurtma beruvchi jismoniy shaxs iste’molchi<\/strong> hisoblanadi.<\/p>\n Shuning uchun agar siz uy-joyni qayta sotish yoki daromad olish uchun emas, yashash uchun<\/strong> olayotgan bo\u2018lsangiz, shartnomadagi huquqiy maqomingizga jiddiy e’tibor bering.<\/p>\n Albatta, shartnoma nomi yoki undagi bitta so\u2018zning o\u2018zi shaxsni avtomatik ravishda iste’molchi huquqlaridan mahrum qilmaydi. Lekin \u00abinvestor\u00bb, \u00abinvestisiya faoliyati\u00bb, \u00abfoyda\u00bb, \u00abdaromad\u00bb, \u00abinvestisiya tavakkali\u00bb kabi iboralar keyinchalik nizo kelib chiqqanda munosabatni boshqacha talqin qilishga urinish uchun asos sifatida ko\u2018rsatilishi mumkin.<\/p>\n Shuning uchun shartnomani imzolashdan oldin o\u2018zingizga bir savol bering: \u00abMen bu yerda nima uchun pul to\u2018layapman \u2014 uyda yashash uchunmi yoki investisiya kiritib, foyda olish uchunmi?\u00bb<\/strong><\/p>\n Javobingiz shartnomadagi mazmun bilan ham mos kelishi kerak.<\/p>\n Quruvchining va’dasi emas, shartnoma muhim<\/strong><\/p>\n Uy-joy xarid qilish jarayonida ko\u2018pincha og\u2018zaki va’dalar juda ishonchli eshitiladi:<\/p>\n \u00abKalitni tez orada beramiz\u00bb.<\/em><\/p>\n \u00abGaz, suv, elektr tayyor\u00bb.<\/em><\/p>\n \u00abKadastrni o\u2018zimiz qilib beramiz\u00bb.<\/em><\/p>\n \u00abBundan boshqa to\u2018lov bo\u2018lmaydi\u00bb.<\/em><\/p>\n Ammo keyin nizo chiqsa, \u00abmenga shunday deyishgan edi\u00bb degan gapni isbotlash qiyin.<\/p>\n Qonunning 4-moddasi iste’molchiga tovar, ish yoki xizmat hamda sotuvchi yoki ijrochi haqida to\u2018g\u2018ri va to\u2018liq ma’lumot olish huquqini beradi. 6-modda esa ijrochidan zarur, to\u2018g\u2018ri va tushunarli ma’lumotni o\u2018z vaqtida berishni talab qiladi.<\/p>\n Shuning uchun muhim va’dalarni og\u2018zaki emas, yozma ravishda shartnomaga kiritishni talab qiling.<\/strong><\/p>\n Shartnomani imzolashdan oldin 7 ta narsani tekshiring<\/strong><\/p>\n Uy-joy yoki qurilish bilan bog\u2018liq shartnoma tuzishda quyidagi ma’lumotlarga alohida e’tibor bering:<\/p>\n 1. Xonadonning aniq manzili va raqami.<\/em><\/p>\n 2. Uy-joyning umumiy maydoni va holati.<\/em><\/p>\n 3. Umumiy narx va to\u2018lov grafigi.<\/em><\/p>\n 4. Ob’ektni topshirishning aniq sanasi.<\/em><\/p>\n 5. Gaz, suv, elektr va boshqa kommunikasiyalar qay holatda topshirilishi.<\/em><\/p>\n 6. Kadastr va boshqa hujjatlarni rasmiylashtirish kimning zimmasida ekani.<\/em><\/p>\n 7. Muddat buzilsa, ijrochining javobgarligi va pulni qaytarish shartlari.<\/em><\/p>\n Qonunning 8-moddasiga muvofiq, shartnomada uning predmeti, miqdori, narxi va boshqa muhim shartlari bo\u2018yicha kelishuv bo\u2018lishi kerak.<\/p>\n Shuning uchun \u00abhozir imzo qo\u2018yavering, keyin to\u2018g\u2018rilaymiz\u00bb<\/strong> degan gapga ishonib, katta miqdorda mablag\u2018 to\u2018lashga shoshilmang.<\/p>\n \u00abMuddatni keyin aniqlaymiz\u00bb \u2014 xavfli ibora<\/strong><\/p>\n Qurilish sohasida yana bir muhim masala \u2014 muddat.<\/p>\n \u00abYil oxirigacha\u00bb, \u00abtaxminan kuzda\u00bb, \u00abimkon qadar tezroq\u00bb kabi noaniq va’dalar keyinchalik jiddiy muammoga aylanishi mumkin.<\/p>\n Qonunning 19-moddasi ijrochi ishni shartnomada belgilangan muddat, hajm va sifatda<\/strong> bajarishi shartligini belgilaydi. Shuning uchun shartnomada aniq sana yoki hisoblash mumkin bo\u2018lgan muddat ko\u2018rsatilishi muhim.<\/p>\n Yana bir muhim jihat: iste’molchi huquqlarini cheklaydigan va qonunchilikka zid shartlar haqiqiy emas. Bu qonunning 21-moddasida belgilangan.<\/p>\n Demak, shartnomada \u00abijrochi hech qanday javobgarlikni o\u2018z zimmasiga olmaydi\u00bb<\/strong> mazmunidagi bandlar bo\u2018lsa, ularni e’tiborsiz qoldirmang.<\/p>\n Noto\u2018g\u2018ri ma’lumot berilsa, iste’molchining huquqi bor<\/strong><\/p>\n Agar sotuvchi yoki ijrochi tovar, ish yoki xizmat haqida noto\u2018g\u2018ri yoki yetarli darajada to\u2018liq bo\u2018lmagan ma’lumot bersa va bu iste’molchining zarur xususiyatlarga ega bo\u2018lmagan natijani olishiga sabab bo\u2018lsa, qonun iste’molchiga muayyan talablarni qo\u2018yish huquqini beradi.<\/p>\n Jumladan, qonunning 7-moddasida bunday holatlarda shartnomani bekor qilish va yetkazilgan zararni qoplashni talab qilish imkoniyati nazarda tutilgan.<\/p>\n Shuning uchun reklamada, bukletda, ijtimoiy tarmoqda yoki sotuvchi tomonidan aytilgan muhim ma’lumotlarni ham saqlab qo\u2018yish foydali.<\/p>\n Barcha dalillarni saqlang<\/p>\n Uy-joy xaridida \u00abhujjatlarni keyin ko\u2018raman\u00bb degan yondashuv qimmatga tushishi mumkin.<\/p>\n Quyidagilarni albatta saqlab qo\u2018ying:<\/p>\n — shartnoma;<\/em> Muammo yuzaga kelsa, talabingizni imkon qadar yozma shaklda<\/strong> bildiring. Qonun iste’molchiga buzilgan huquqlarini himoya qilish uchun vakolatli organlar va sudga murojaat qilish huquqini kafolatlaydi.<\/p>\n Eng asosiy qoida: avval o\u2018qing, keyin imzo qo\u2018ying<\/strong><\/p>\n Uy-joy \u2014 oddiy xarid emas. Bu ko\u2018pincha insonning yillar davomida jamg\u2018argan mablag\u2018i, krediti va oilasining kelajagi bilan bog\u2018liq qaror.<\/p>\n Shuning uchun quruvchining chiroyli ofisi, zamonaviy reklama roligi yoki ishonchli va’dalariga emas, shartnomaning aniq va huquqiy jihatdan tushunarli mazmuniga<\/strong> ko\u2018proq e’tibor bering.<\/p>\n Ayniqsa, uy-joyni shaxsiy yashash maqsadida olayotgan bo\u2018lsangiz, shartnomada o\u2018zingizni asossiz ravishda \u00abinvestor\u00bb yoki foyda oluvchi sarmoyador<\/strong> sifatida ifodalanib qolmaganingizni tekshiring.<\/p>\n Federatsiyaning tavsiyasi juda oddiy:<\/strong><\/p>\n Avval o\u2018qing.<\/em> Agar shartnoma shartlari bo\u2018yicha shubhangiz bo\u2018lsa yoki iste’molchi sifatida huquqingiz buzilgan deb hisoblasangiz, O\u2018zbekiston iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari Federatsiyasining 1091 ishonch telefoniga murojaat qilishingiz mumkin.<\/strong><\/p>\n Katta mablag\u2018 sarflanadigan bitimda ishonch yaxshi. Ammo ishonch hujjat bilan mustahkamlansa \u2014 yanada yaxshi.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bugun uy-joy sotib olish ko\u2018pchilik uchun hayotdagi eng katta moliyaviy qarorlardan biri. Ko\u2018p yillik jamg\u2018arma, kredit yoki oila mablag\u2018i hisobidan xonadon xarid qilinayotganda inson, tabiiyki, quruvchining va’dalariga ishonadi: \u00abuy falon sanada tayyor bo\u2018ladi\u00bb, \u00abbarcha kommunikasiyalar ulangan\u00bb, \u00abkadastrni o\u2018zimiz rasmiylashtiramiz\u00bb, \u00abqo\u2018shimcha to\u2018lov bo\u2018lmaydi\u00bb… Ammo muhim savol bor: bu va’dalar shartnomada ham yozilganmi? Aynan shu nuqtada ko\u2018pchilik […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12905,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12904","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"2.12.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","ki","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ki":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"views":3,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12904"}],"collection":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12904"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12907,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12904\/revisions\/12907"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12905"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n— to\u2018lov cheki va kvitansiyalar;<\/em>
\n— bank orqali amalga oshirilgan to\u2018lov hujjatlari;<\/em>
\n— reklama va bukletlar;<\/em>
\n— quruvchi bilan messenjerlardagi yozishmalar;<\/em>
\n— muhim va’dalar aks etgan elektron xabarlar;<\/em>
\n— qonuniy olingan audio va boshqa dalillar.<\/em><\/p>\n
\nTushuning.<\/em>
\nTekshiring.<\/em>
\nShundan keyingina imzo qo\u2018ying va pul to\u2018lang.<\/em><\/p>\n