{"id":13360,"date":"2026-11-20T10:49:23","date_gmt":"2026-11-20T05:49:23","guid":{"rendered":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/?p=13360"},"modified":"2026-11-20T10:49:23","modified_gmt":"2026-11-20T05:49:23","slug":"ijtimoiy-tarmoqlarda-reklama-istemolci-nimalarni-bilisi-kerak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/archives\/13360","title":{"rendered":"IJTIMOIY TARMOQLARDA REKLAMA: ISTE\u2019MOL\u00c7I NIMALARNI BILI\u015eI KERAK?"},"content":{"rendered":"<h4>Bloger tavsiyasi, \u00e7iroyli video yoki jozibador \u00e7egirma xarid qili\u015fga unda\u015fi mumkin. Ammo reklamada aytilgan har bir gap haqiqatmi? Ijtimoiy tarmoqlarda mahsulot va xizmatlar tar\u011fibotiga qan\u00e7alik i\u015foni\u015f mumkin? Eng muhimi, reklama sabab aldanib qolgan iste\u2019mol\u00e7i \u00f6z huquqlarini qanday himoya qiladi?<\/h4>\n<p>Bugun ijtimoiy tarmoqlar nafaqat muloqot, yangiliklar va k\u00f6ngilo\u00e7ar axborot alma\u015fi\u015f maydoni, balki ulkan savdo va reklama platformasiga ham aylandi. Telegram, Instagram, Facebook, YouTube va TikTok kabi tarmoqlarda har kuni minglab mahsulotlar, turli xizmatlar, o\u2018quv kurslari, mai\u015fiy texnika, kosmetika vositalari, sayohat y\u00f6llanmalari va bo\u015fqa takliflar tar\u011fib qilinmoqda.<br \/>\nAyniqsa, ma\u015fhur blogerlar, kontent yaratuv\u00e7ilar va ijtimoiy tarmoq faollarining mahsulot yoki xizmat haqidagi tavsiyalari k\u00f6p\u00e7ilikning xarid qaroriga sezilarli ta\u2019sir k\u00f6rsatmoqda. Ba\u2019zan iste\u2019mol\u00e7i reklama qilinayotgan mahsulotni uning xususiyatlari, sifati yoki narxini mustaqil \u00f6rganmasdan, aynan \u00f6zi kuzatib boradigan insonning tavsiyasiga i\u015fonib sotib oladi.<br \/>\nBiroq bir narsani unutmaslik kerak: ijtimoiy tarmoqdagi reklama ham reklama hisoblanadi va u amaldagi qonun\u00e7ilik talablariga javob beri\u015fi \u015fart.<\/p>\n<p><strong>Reklama va oddiy axborot \u00f6rtasidagi farq nimada?<\/strong><\/p>\n<p>Ijtimoiy tarmoqlarda mahsulot haqida joyla\u015ftirilgan har qanday ma\u2019lumotni ham reklama deb b\u00f6lmaydi. Masalan, fuqaro \u00f6zi xarid qilgan telefon, mai\u015fiy texnika yoki bo\u015fqa mahsulot haqidagi \u015faxsiy taassurotlarini he\u00e7 qanday tijorat manfaatlarisiz bo\u015fqalar bilan b\u00f6li\u015fi\u015fi mumkin.<br \/>\nAmmo muayyan mahsulot yoki xizmatga e\u2019tiborni jalb qili\u015f, unga qiziqi\u015f uy\u011foti\u015f va uni bozorda bevosita yoki bilvosita daromad oli\u015f maqsadida ilgari suri\u015fga qaratilgan maxsus axborot reklama hisoblanadi.<br \/>\n\u00d6zbekiston Respublikasining 2022-yil 7-iyundagi \u00d6RQ-776-son \u00abReklama t\u00f6\u011frisida\u00bbgi Qonunining 5-moddasida reklama tu\u015fun\u00e7asi aynan \u015fu mazmunda belgilangan.<br \/>\nDemak, bloger yoki kanal ma\u2019muri biror kompaniya bilan hamkorlik asosida mahsulotni tar\u011fib qilsa, buning evaziga pul, xizmat, \u00e7egirma yoki bo\u015fqa manfaat olsa, bunday materialning mazmuni va maqsadiga qarab u reklama sifatida baholani\u015fi mumkin.<br \/>\nBu yerda muhim jihat \u015fuki, reklama faqat pul evaziga tayyorlangan video yoki postdan iborat emas. Tijorat manfaatini k\u00f6zlagan holda tayyorlangan \u015farh, tavsiya, maqola va bo\u015fqa materiallar ham reklama xususiyatiga ega b\u00f6li\u015fi mumkin.<\/p>\n<p><strong>Ya\u015firin reklama: iste\u2019mol\u00e7i buni qanday aniqlaydi?<\/strong><\/p>\n<p>Ijtimoiy tarmoqlarda u\u00e7raydigan muammolardan biri \u2014 reklamaning oddiy tavsiya, \u015faxsiy fikr yoki xolis \u015farh sifatida taqdim etili\u015fidir.<br \/>\nMasalan, bloger \u00f6z sahifasida muayyan kosmetika vositasini namoyi\u015f etib, uning juda samarali ekanini, faqat \u00f6zi foydalanadigan mahsulot ekanini aytadi. Bo\u015fqa bir holatda esa kanal ma\u2019muri muayyan savdo d\u00f6konini \u00abeng i\u015fon\u00e7li va eng arzon manzil\u00bb sifatida tavsiya qiladi. Lekin u\u015fbu tar\u011fibot tijorat hamkorligi asosida amalga o\u015firilgani auditoriyaga ma\u2019lum qilinmaydi.<br \/>\nNatijada iste\u2019mol\u00e7i bunday axborotni mustaqil fikr yoki xolis tavsiya deb qabul qili\u015fi mumkin.<br \/>\nQonun\u00e7ilikda reklamaning bo\u015fqa axborotdan ajratili\u015fi va uni reklama sifatida aniqla\u015f imkoniyati b\u00f6li\u015fi talab etiladi.<br \/>\nXususan, \u00abReklama t\u00f6\u011frisida\u00bbgi Qonunning 18-moddasiga muvofiq, reklama tarqatili\u015f \u015fakli yoki vositasidan qat\u2019i nazar, uni reklama sifatida identifikatsiya qili\u015f mumkin b\u00f6ladigan tarzda bo\u015fqa axborotdan ajratilgan b\u00f6li\u015fi kerak.<br \/>\n\u015euningdek, reklama beruv\u00e7ining tijorat manfaatlarini k\u00f6zlab, muayyan tovar markasi yoki i\u015flab \u00e7iqaruv\u00e7iga atayin e\u2019tibor qaratadigan mualliflik va tahririyat materiallari ham reklama deb hisoblani\u015fi hamda \u00abReklama\u00bb rukni ostida joyla\u015ftirili\u015fi lozim.<br \/>\n\u015eu sababli ijtimoiy tarmoqlarda reklama materiallarini \u00abReklama\u00bb yoki \u00abReklama huquqi asosida\u00bb kabi aniq belgilar bilan ajratib k\u00f6rsati\u015f muhimdir.<br \/>\nBu talab \u015fun\u00e7aki rasmiyatchilik emas. U iste\u2019mol\u00e7iga axborotning asl mohiyatini tu\u015funi\u015f, reklama beruv\u00e7ining tijorat manfaatini angla\u015f va qarorni mustaqil qabul qili\u015f imkonini beradi.<\/p>\n<p><strong>\u00ab100 foiz natija\u00bb, \u00abeng arzon narx\u00bb, \u00abbir haftada davolaydi\u00bb \u2014 bunday va\u2019dalarga i\u015foni\u015f mumkinmi?<\/strong><\/p>\n<p>Reklama orqali iste\u2019mol\u00e7ining e\u2019tiborini jalb qili\u015f maqsadida mahsulotning afzalliklarini k\u00f6rsati\u015f tabiiy. Ammo bu jarayonda uning xususiyatlarini b\u00f6rttirib k\u00f6rsati\u015f, mavjud b\u00f6lmagan imkoniyatlarni va\u2019da qili\u015f yoki muhim ma\u2019lumotlarni ya\u015firi\u015f mumkin emas.<br \/>\nMasalan:<br \/>\n<em>\u2022 \u00abU\u015fbu vosita bar\u00e7a kasalliklarni davolaydi\u00bb;<\/em><br \/>\n<em>\u2022 \u00abBir haftada kafolatlangan natija\u00bb;<\/em><br \/>\n<em>\u2022 \u00abEng arzon narx faqat bizda\u00bb;<\/em><br \/>\n<em>\u2022 \u00abBu mahsulotning he\u00e7 qanday kam\u00e7iligi y\u00f6q\u00bb;<\/em><br \/>\n<em>\u2022 \u00abBugun xarid qilmasangiz, bo\u015fqa bunday imkoniyat b\u00f6lmaydi\u00bb.<\/em><br \/>\nAgar bunday da\u2019volar i\u015fon\u00e7li dalillarga asoslanmagan yoki iste\u2019mol\u00e7ini \u00e7al\u011fitadigan b\u00f6lsa, ular qonun\u00e7ilik nuqtayi nazaridan muammoli reklama hisoblani\u015fi mumkin.<br \/>\n\u00abReklama t\u00f6\u011frisida\u00bbgi Qonunning 5-moddasida not\u00f6\u011fri (insofsiz, bila turib yol\u011fon) reklama tu\u015fun\u00e7asi belgilangan. Unda noaniqligi, bir xil ma\u2019noni anglatmasligi, b\u00f6rttirib yuborili\u015fi yoki muhim ma\u2019lumotlarning ya\u015firili\u015fi natijasida iste\u2019mol\u00e7ini \u00e7al\u011fitadigan yoxud \u00e7al\u011fiti\u015fi mumkin b\u00f6lgan reklama nazarda tutilgan.<br \/>\n\u015eunday ekan, reklamada aytilgan va\u2019dalar \u015fun\u00e7aki e\u2019tiborni jalb qili\u015f u\u00e7un i\u015flatilgan iboralar emas, balki i\u015fon\u00e7li ma\u2019lumotlarga asoslangan b\u00f6li\u015fi kerak.<\/p>\n<p><strong>\u00c7egirma va aksiyalar: xarid qili\u015fga \u015fo\u015filmang!<\/strong><\/p>\n<p>Ijtimoiy tarmoqlardagi reklamalarda \u00ab50 foiz \u00e7egirma\u00bb, \u00abfaqat bugun\u00bb, \u00aboxirgi 3 dona\u00bb, \u00abbepul yetkazib beri\u015f\u00bb kabi takliflar k\u00f6p u\u00e7raydi.<br \/>\nBunday takliflar iste\u2019mol\u00e7ida imkoniyatni boy berib q\u00f6yi\u015f xavotirini uy\u011fotadi va uni tezroq xarid qili\u015fga undaydi.<br \/>\nAmmo xarid qili\u015fdan avval quyidagi savollarga javob topi\u015f lozim:<br \/>\n<em>\u2022 \u00c7egirma haqiqatan ham mavjudmi yoki avvalgi narx sun\u2019iy ravi\u015fda o\u015firilganmi?<\/em><br \/>\n<em>\u2022 Aksiya qaysi muddatga\u00e7a amal qiladi?<\/em><br \/>\n<em>\u2022 Taklifdan foydalani\u015f u\u00e7un q\u00f6\u015fim\u00e7a \u015fartlar bormi?<\/em><br \/>\n<em>\u2022 Yetkazib beri\u015f, \u00f6rnati\u015f yoki bo\u015fqa xizmatlar u\u00e7un alohida haq olinadimi?<\/em><br \/>\n<em>\u2022 E\u2019lon qilingan narx bar\u00e7a xaridorlar u\u00e7un amal qiladimi?<\/em><br \/>\nAyniqsa, sovrinli \u00f6yinlar va ra\u011fbatlantiruv\u00e7i aksiyalarda i\u015ftirok eti\u015f \u015fartlarini oldindan \u00f6rgani\u015f zarur. Qonun\u00e7ilikda bunday aksiyalarni \u00f6tkazi\u015f bilan bo\u011fliq alohida talablar ham belgilangan.<br \/>\nEsda tuting: \u015fo\u015filin\u00e7 xarid qili\u015fga undayotgan reklama sizning \u00f6ylab k\u00f6ri\u015f va t\u00f6\u011fri tanlov qili\u015f huquqingizni \u00e7eklamasligi kerak.<\/p>\n<p><strong>Reklama sabab aldanib qolsangiz, nima qili\u015f kerak?<\/strong><\/p>\n<p>Aytaylik, siz ijtimoiy tarmoqdagi reklama asosida mai\u015fiy texnika sotib oldingiz. Reklamada mahsulotning bar\u00e7a imkoniyatlari k\u00f6rsatilgan, sifatiga kafolat berilgan. Ammo mahsulotni olganingizdan s\u00f6ng uning reklamada aytilgan xususiyatlarga ega emasligi yoki muhim kam\u00e7iliklari borligi ma\u2019lum b\u00f6ldi.<br \/>\nBunday vaziyatda iste\u2019mol\u00e7i \u00f6z huquqlarini himoya qili\u015f imkoniyatiga ega.<br \/>\n\u00d6zbekiston Respublikasining \u00abIste\u2019mol\u00e7ilarning huquqlarini himoya qili\u015f t\u00f6\u011frisida\u00bbgi Qonunining 4-moddasiga muvofiq, iste\u2019mol\u00e7i tovar (i\u015f, xizmat), \u015funingdek, i\u015flab \u00e7iqaruv\u00e7i, ijro\u00e7i va sotuv\u00e7i haqida t\u00f6\u011fri hamda t\u00f6liq ma\u2019lumot oli\u015f huquqiga ega.<br \/>\nQonunning 7-moddasida esa tovar (i\u015f, xizmat) haqida not\u00f6\u011fri yoki yetarli darajada t\u00f6liq b\u00f6lmagan ma\u2019lumot berilgan taqdirda iste\u2019mol\u00e7ining huquqlari nazarda tutilgan.<br \/>\nAgar bunday ma\u2019lumot sabab iste\u2019mol\u00e7i zarur xususiyatlarga ega b\u00f6lmagan tovarni sotib olgan b\u00f6lsa, u \u015fartnomani bekor qili\u015f va yetkazilgan zararning qoplani\u015fini talab qili\u015f huquqiga ega.<br \/>\n\u015eu bois, reklama ta\u2019sirida xarid qilganingizdan keyin huquqingiz buzilgan b\u00f6lsa, quyidagi harakatlarni amalga o\u015firing:<br \/>\n1. <strong>Dalillarni saqlang.<\/strong> Reklama joyla\u015ftirilgan post, video, havola, yozi\u015fmalar va berilgan va\u2019dalarning skrin\u015fotlarini saqlab q\u00f6ying. Reklama keyin\u00e7alik \u00f6\u00e7irib yuborili\u015fi mumkin.<br \/>\n2. <strong>Xaridni tasdiqlov\u00e7i hujjatlarni yi\u011fing.<\/strong> \u00c7ek, t\u00f6lov kvitansiyasi, bank \u00f6tkazmasi, buyurtma raqami va sotuv\u00e7i bilan yozi\u015fmalarni saqlang.<br \/>\n3. <strong>Sotuv\u00e7iga yozma talab yuboring.<\/strong> Mahsulot yoki xizmat reklamada k\u00f6rsatilgan talablarga javob bermasa, qonun\u00e7ilikda belgilangan huquqlaringizni amalga o\u015firi\u015f u\u00e7un sotuv\u00e7iga murojaat qiling.<br \/>\n4. <strong>Vakolatli ta\u015fkilotlarga murojaat qiling.<\/strong> Reklamada qonunbuzili\u015f alomatlari mavjud b\u00f6lsa, \u00d6zbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantiri\u015f va iste\u2019mol\u00e7ilar huquqlarini himoya qili\u015f q\u00f6mitasiga, \u015funingdek iste\u02bcmol\u00e7ilar huquqlarini himoya qili\u015f jamiyatlariga murojaat qili\u015fingiz mumkin. Iste\u2019mol\u00e7i huquqlari buzilgan holatlarda esa sud orqali ham himoyalani\u015f huquqi mavjud.<br \/>\nMuhim jihati: reklama qonun\u00e7iligi buzilganligi bilan mahsulotning nuqsonli \u00e7iqi\u015fi bir xil huquqiy holat emas. \u015eu sababli talabni aynan qaysi huquq buzilganiga qarab, reklama qonun\u00e7iligi va iste\u2019mol\u00e7ilar huquqlarini himoya qili\u015f t\u00f6\u011frisidagi qonun\u00e7ilik asosida q\u00f6yi\u015f lozim.<\/p>\n<p><strong>Xarid qili\u015fdan oldin 7 ta qoidani unutmang!<\/strong><\/p>\n<p>Ijtimoiy tarmoqlardagi reklamalardan oqilona foydalani\u015f va aldanib qolmaslik u\u00e7un quyidagi tavsiyalarga amal qiling:<br \/>\n<em>1. Reklama qilinayotgan mahsulot yoki xizmat haqida bo\u015fqa manbalardan ham ma\u2019lumot oling.<\/em><br \/>\n<em>2. Blogerning ma\u015fhurligini mahsulot sifatining kafolati deb qabul qilmang.<\/em><br \/>\n<em>3. Reklama beruv\u00e7i va mahsulotni sotuv\u00e7i \u015faxs yoki ta\u015fkilot haqida ma\u2019lumot tek\u015firing.<\/em><br \/>\n<em>4. Narx, kafolat, yetkazib beri\u015f va qaytari\u015f \u015fartlarini oldindan aniqla\u015ftiring.<\/em><br \/>\n<em>5. Asossiz va haddan ta\u015fqari jozibador va\u2019dalarga tanqidiy yonda\u015fing.<\/em><br \/>\n<em>6. T\u00f6lovni amalga o\u015firi\u015fdan avval \u015fartlarni diqqat bilan \u00f6qing va xaridni tasdiqlov\u00e7i hujjatlarni saqlang.<\/em><br \/>\n<em>7. \u015eubhali takliflarga du\u00e7 kelsangiz, tek\u015firmasdan pul \u00f6tkazmang va \u015faxsiy ma\u2019lumotlaringizni begonalarga bermang.<\/em><\/p>\n<p><strong>Xulosa \u00f6rnida<\/strong><\/p>\n<p>Ijtimoiy tarmoqlardagi reklama zamonaviy savdo munosabatlarining ajralmas qismiga aylandi. U iste\u2019mol\u00e7iga yangi mahsulotlar, xizmatlar va qulay takliflar haqida ma\u2019lumot beri\u015fi mumkin. Biroq reklamaning asosiy maqsadi mahsulot yoki xizmatga b\u00f6lgan qiziqi\u015fni \u015fakllantiri\u015f ekanini unutmaslik lozim.<br \/>\n\u015euning u\u00e7un har qanday reklama xabarini tayyor haqiqat sifatida qabul qili\u015f t\u00f6\u011fri emas. Iste\u2019mol\u00e7i axborotni tek\u015firi\u015fi, taqqosla\u015fi, savollar beri\u015fi va faqat i\u015fon\u00e7li ma\u2019lumotlarga asoslanib xarid qili\u015fi kerak.<br \/>\n\u00c7unki ongli iste\u02bcmol\u00e7i \u2014 reklamaga \u015fun\u00e7aki i\u015fonadigan emas, balki uni tahlil qiladigan, \u00f6z huquqlarini biladigan va manfaatlarini himoya qila oladigan iste\u02bcmol\u00e7idir!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bloger tavsiyasi, \u00e7iroyli video yoki jozibador \u00e7egirma xarid qili\u015fga unda\u015fi mumkin. Ammo reklamada aytilgan har bir gap haqiqatmi? Ijtimoiy tarmoqlarda mahsulot va xizmatlar tar\u011fibotiga qan\u00e7alik i\u015foni\u015f mumkin? Eng muhimi, reklama sabab aldanib qolgan iste\u2019mol\u00e7i \u00f6z huquqlarini qanday himoya qiladi? Bugun ijtimoiy tarmoqlar nafaqat muloqot, yangiliklar va k\u00f6ngilo\u00e7ar axborot alma\u015fi\u015f maydoni, balki ulkan savdo va reklama [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13361,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-13360","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"2.12.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","ki","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ki":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"views":1,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13360"}],"collection":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13360"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13360\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13363,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13360\/revisions\/13363"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istemolchi-info.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}