Iste’molchi dori vositalari va tibbiy buyumlarni xarid qilishda nimalarga e’tibor qaratishi kerak?

Dori vositasi — oddiy tovar emas. Uni noto‘g‘ri tanlash, saqlash sharoitlariga amal qilinmagan mahsulotni xarid qilish yoki sifatsiz tibbiy buyumdan foydalanish inson salomatligiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu bois dorixonaga kirgan har bir inson nafaqat xaridor, balki o‘z huquqlarini bilishi va ulardan to‘g‘ri foydalanishi lozim bo‘lgan iste’molchi hamdir.

Bugungi kunda aholini qiziqtirayotgan masalalar orasida dorining narxi, uning haqiqiyligi, yaroqlilik muddati, resept bilan yoki reseptsiz berilishi, onlayn buyurtma qilish, chek berilmasligi hamda dorini qaytarish bilan bog‘liq savollar ko‘p uchraydi.

Xo‘sh, dori vositasi yoki tibbiy buyum xarid qilayotganda nimalarga e’tibor qaratish kerak?

1. Dorini faqat qonuniy faoliyat yuritayotgan dorixonadan xarid qiling

Sog‘liq haqida gap ketganda tasodifiy sotuvchilarga ishonish katta xato bo‘lishi mumkin. Ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar orqali kelib chiqishi noma’lum bo‘lgan dori vositalari, biologik faol qo‘shimchalar yoki tibbiy buyumlarni xarid qilishda ehtiyotkorlik zarur.

Dorixonada xaridor uchun zarur ma’lumotlarni olish imkoniyati bo‘lishi, dori vositalari belgilangan talablar asosida saqlanishi va ularni sotishda qonunchilik talablariga amal qilinishi muhim.

Esda tuting: arzon narx har doim ham yaxshi xarid degani emas. Noma’lum manbadan olingan arzon dori salomatlik uchun qimmatga tushishi mumkin.

2. Dori nomini, dozasini va shaklini diqqat bilan tekshiring

Dori vositasini qabul qilishdan oldin uning aynan sizga tavsiya etilgan dori ekaniga ishonch hosil qiling.

Qadoqdagi ma’lumotlarga e’tibor bering:

— dori vositasining nomi;
— faol moddasi;
— dozasi;
— dori shakli;
— ishlab chiqaruvchi;
— ishlab chiqarilgan sanasi;
— yaroqlilik muddati;
— seriyasi.

Ayrim dorilarning nomi yoki qadog‘i bir-biriga o‘xshash bo‘lishi mumkin. Bir harfdagi farq yoki dozaning boshqacha bo‘lishi ham muhim ahamiyatga ega.

Shuning uchun “Nomi o‘xshash ekan, shu ham bo‘laveradi” degan yondashuvdan saqlaning.

3. Yaroqlilik muddatini albatta tekshiring

Xarid qilishdan oldin qadoqda ko‘rsatilgan yaroqlilik muddatiga e’tibor bering. Muddati o‘tgan dori vositasini sotish mumkin emas.

Shu bilan birga, yaroqlilik muddati hali tugamagan bo‘lsa ham, dori noto‘g‘ri sharoitda saqlangan bo‘lsa, uning sifatiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Masalan, ayrim dori vositalari muayyan harorat sharoitida saqlanishi talab etiladi. Shu sababli dorixonada saqlash talablariga amal qilinishi ham iste’molchi uchun muhim masala hisoblanadi.

4. Qadoqning holatini ko‘zdan kechiring

Qutisi ezilgan, yirtilgan, ochilgan yoki shikastlangan mahsulotga befarq bo‘lmang.

Qadoqdagi quyidagi holatlar shubha uyg‘otishi mumkin:

— yozuvlarning noaniqligi;
— ishlab chiqaruvchi haqida ma’lumotning to‘liq emasligi;
— qadoqning shikastlangani;
— seriya yoki yaroqlilik muddatiga oid ma’lumotlarning o‘chib ketgani;
— dori tashqi ko‘rinishida g‘ayrioddiy o‘zgarishlar.

Bunday holatlarda farmasevtdan izoh so‘rash va zarurat bo‘lsa, mahsulotni xarid qilmaslik maqsadga muvofiq.

5. Farmasevtdan savol berishdan tortinmang

Iste’molchi dori vositasi haqida zarur va tushunarli axborot olish huquqiga ega.

Agar sizga biror jihat tushunarsiz bo‘lsa, so‘rang:

“Bu dori nima uchun?”
“Qanday qabul qilinadi?”
“Qanday sharoitda saqlanadi?”
“Yaroqlilik muddati qancha?”

Biroq muhim qoida bor: farmasevtdan olingan ma’lumot shifokor ko‘rsatmasini o‘zboshimchalik bilan o‘zgartirish uchun asos bo‘lmasligi kerak. Ayniqsa, kuchli ta’sir qiluvchi yoki resept asosida beriladigan dori vositalarini shifokor tavsiyasisiz qabul qilish xavfli bo‘lishi mumkin.

Internetdagi maslahat yoki tanishning tavsiyasi har doim ham siz uchun to‘g‘ri davolash usuli degani emas.

6. Tibbiy buyumlarni ham sinchiklab tanlang

Tonometr, termometr, glyukometr, ingalyator, bint, shpris, test tizimlari va boshqa tibbiy buyumlarni xarid qilishda ham mahsulot sifati va xavfsizligiga e’tibor qaratish lozim.

Xariddan oldin:

— mahsulotning butligi;
— ishlab chiqaruvchisi;
— foydalanish yo‘riqnomasi;
— yaroqlilik muddati, agar belgilangan bo‘lsa;
— kafolat va foydalanish shartlari haqida ma’lumot oling.

Murakkab tibbiy qurilmalarni sotib olishda ulardan qanday foydalanishni bilish ham juda muhim. Chunki sifatli qurilmani ham noto‘g‘ri ishlatish xato natijaga olib kelishi mumkin.

7. To‘lovni tasdiqlovchi hujjatni olishni unutmang

Dori vositasi yoki tibbiy buyum xarid qilganingizda qonunchilikka mos ravishda to‘lovni tasdiqlovchi hujjatni oling.

Bu oddiy chek emas. U xarid amalga oshirilganini tasdiqlovchi muhim hujjatdir.

Nizo yuzaga kelganda chek yoki boshqa to‘lovni tasdiqlovchi hujjat sizga:

— qachon xarid qilganingizni;
— qayerdan xarid qilganingizni;
— qanday mahsulot uchun qancha to‘laganingizni tasdiqlashga yordam beradi.

Shuning uchun “Mayli, chek kerak emas” degan qarorga shoshilmang.

Dorini qaytarish masalasida nimani bilish kerak?

Dori vositalari va tibbiy buyumlarga nisbatan ularning o‘ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda maxsus talablar qo‘llanilishi mumkin. Shu bois har qanday holatda “xarid qildim — albatta qaytarib beraman” degan tushuncha to‘g‘ri emas.

Biroq mahsulot sifatida nuqson aniqlansa, iste’molchiga noto‘g‘ri tovar berilsa yoki qonunchilik talablari buzilgan bo‘lsa, masalani qonunchilikda belgilangan tartibda hal qilish mumkin.

Shu sababli qadoq, chek va mahsulotga oid boshqa hujjatlarni saqlab qo‘yish foydali.

Onlayn xaridda yanada ehtiyot bo‘ling

Bugun ijtimoiy tarmoqlar va turli internet sahifalari orqali dori vositalari va tibbiy mahsulotlarni sotish haqidagi e’lonlar ko‘paygan. Bunday holatda ayniqsa sergak bo‘lish lozim.

“Har qanday kasallikni 3 kunda davolaydi”, “100 foiz kafolat”, “Shifokorsiz ham qabul qilish mumkin” kabi shubhali va’dalarga ishonib ketmang.

Xarid qilishdan oldin mahsulot va uni taklif qilayotgan manba haqida yetarli ma’lumotga ega bo‘ling.

Eng muhimi — salomatligingizni tavakkalga qo‘ymang

Dori vositasi inson salomatligini tiklash uchun xizmat qilishi kerak. Ammo uni noto‘g‘ri tanlash yoki noto‘g‘ri qabul qilish salbiy oqibatlarga ham olib kelishi mumkin.

Shuning uchun dorixonaga kirganda quyidagi 7 qoidani yodda tuting:

1. Dorini ishonchli va qonuniy faoliyat yuritayotgan dorixonadan oling.
2. Nomi va dozasini diqqat bilan tekshiring.
3. Yaroqlilik muddatiga e’tibor bering.
4. Qadoqning butligi va mahsulot holatini ko‘zdan kechiring.
5. Tushunarsiz holatlarda mutaxassisdan so‘rang.
6. Tibbiy buyumlarning sifati va foydalanish shartlarini tekshiring.
7. To‘lovni tasdiqlovchi hujjatni olishni unutmang.

Unutmang: dori xarid qilishdagi bir necha daqiqalik e’tiborsizlik salomatlikka uzoq muddatli ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ogoh va bilimli iste’molchi — o‘z salomatligini asraydigan iste’molchidir.

Ulug‘bek Mirzaumarov,
Toshloq tuman jamiyati raisi.