Kafolat muddati nima: iste’molchi nimalarni bilishi lozim?

Maishiy texnika, telefon, televizor, muzlatgich yoki boshqa qimmatbaho mahsulot sotib olganimizda sotuvchi ko‘pincha: «Bu mahsulotga 1 yil kafolat bor», deb aytadi. Ammo ko‘pchilik kafolat muddati nima, u iste’molchiga qanday huquqlar berishi va sotuvchi qanday majburiyatlarni bajarishi lozimligini yaxshi bilmaydi.

Aslida, kafolat muddati – bu oddiy yozuv yoki reklama emas. U qonun bilan mustahkamlangan huquqiy kafolatdir.

Kafolat muddati nima?

O‘zbekiston Respublikasining «Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida»gi Qonuniga muvofiq, kafolat muddati – bu tovar (ish, xizmat)dan belgilangan maqsadda foydalanish mumkin bo‘lgan va ushbu davr mobaynida ishlab chiqaruvchi (ijrochi, sotuvchi) tovar sifati uchun javobgar bo‘ladigan muddatdir. Kafolat muddati tovar pasportida, kafolat talonida yoki tovar bilan birga beriladigan boshqa hujjatda ko‘rsatilishi lozim.

Kafolat muddati nega muhim?

Kafolat muddati iste’molchining huquqlarini himoya qilishning eng muhim vositalaridan biri hisoblanadi.

Agar mahsulotdan to‘g‘ri foydalanilgan bo‘lsa, ammo kafolat muddati davomida unda ishlab chiqarish nuqsoni aniqlansa, iste’molchi qonun asosida o‘z huquqlarini talab qilishga haqli.

Kafolat muddatida mahsulot buzilsa, iste’molchi nima talab qilishi mumkin?

Qonunga muvofiq, agar mahsulotda ishlab chiqarish nuqsoni aniqlansa, iste’molchi quyidagi talablardan birini qo‘yish huquqiga ega:

– mahsulotdagi nuqsonni bepul bartaraf etish;
– aynan shu rusumdagi sifatli mahsulotga almashtirish;
– boshqa rusumdagi mahsulotga tegishli qayta hisob-kitob asosida almashtirish;
– mahsulot narxini mutanosib ravishda kamaytirish;
– shartnomani bekor qilib, to‘langan pulni qaytarib olish.

Ta’mirlash vaqti ham hisobga olinadi

Kafolat muddati davomida mahsulot ta’mirga olib ketilsa, iste’molchi bu vaqtda ham huquqsiz qolmaydi.

Chunki mahsulot ta’mirda turgan davr kafolat muddatiga qo‘shiladi. Ya’ni, mahsulotni ishlatish imkoni bo‘lmagan kunlar iste’molchining zarariga ishlamaydi.

Ishlab chiqaruvchining majburiyati

Qonunga ko‘ra, ishlab chiqaruvchi nafaqat kafolat berish, balki kafolat muddati va xizmat muddati davomida mahsulotni ta’mirlash hamda unga texnik xizmat ko‘rsatish imkoniyatini ta’minlashi shart. Buning uchun ehtiyot qismlar, servis markazlari va ta’mirlash xizmatlari tashkil etilishi lozim.

Kafolatdan foydalanish uchun nimalarni saqlash kerak?

Ko‘plab nizolarning oldini olish uchun quyidagi hujjatlarni asrab qo‘yish muhim:

– kassa cheki yoki to‘lovni tasdiqlovchi hujjat;

– kafolat taloni;

– tovar pasporti;

– oldi-sotdi shartnomasi (agar tuzilgan bo‘lsa).

Bu hujjatlar huquqingizni himoya qilishda asosiy dalil vazifasini o‘taydi.

Amaliy misol

Fuqaro kir yuvish mashinasi sotib oldi. Oradan uch oy o‘tgach, mashinadan suv sizib chiqishni boshladi. Vakolatli servis markazi mahsulotni ko‘rikdan o‘tkazdi va nuqson ishlab chiqarish bilan bog‘liq ekanini aniqladi.

Bunday holatda iste’molchi ta’mirlashni kutmasdan, qonunchilikda belgilangan tartibda mahsulotni almashtirish yoki boshqa qonuniy talablardan birini qo‘yish huquqiga ega.

Xulosa

Kafolat muddati — bu shunchaki raqam yoki rasmiy qog‘oz emas. U iste’molchining huquqlari himoya qilinishi uchun qonun tomonidan berilgan muhim kafolatdir.

Shuning uchun:

– mahsulot sotib olganda kafolat muddatiga e’tibor bering;
– kafolat taloni va chekni saqlab qo‘ying;
– kafolat davrida nuqson aniqlansa, qonuniy huquqlaringizni talab qilishdan tortinmang.

Agar huquqlaringiz buzilgan bo‘lsa yoki kafolat muddati bilan bog‘liq nizo yuzaga kelsa, O‘zbekiston iste’molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasiga murojaat qilishingiz mumkin.

Ishonch telefoni: 1091 (qisqa raqam)

Elektron murojaat: https://murojaat.istemol.uz