Хонадоннинг собиқ мулкдоридан “мерос” бўлиб ўтган қарздорликка аниқлик киритилди

Уй-жой сотиб олиш — инсон ҳаётидаги энг муҳим харидлардан бири. Янги хонадон билан бирга аввалги мулкдорнинг коммунал қарзлари ҳам «мерос» бўлиб қолиши эса янги эга учун кутилмаган муаммога айланиши мумкин.

Фарғона шаҳрида ана шундай ҳолат юз берди. Янги уй эгаси сув таъминоти бўйича ўзига тегишли бўлмаган қарздорлик ҳисоб рақамида сақланиб қолаётганидан норози бўлиб, истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятига мурожаат қилди.

Ҳужжатларга кўра, фуқаро У.Ў. 2026 йил январ ойида Фарғона шаҳридаги хонадонни сотиб олган. Харид жараёнида мазкур манзил бўйича сув таъминотидан қарздорлик мавжудлиги маълум бўлган.

Олди-сотди шартномасини нотариал тартибда расмийлаштириш жараёнида ушбу қарз аввалги мулкдор томонидан Мажбурий ижро бюросининг Фарғона шаҳар бўлимига тўланган. Мантиқан, шу билан масала якунланиши керак эди.

Аммо орадан олти ой ўтгач ҳам қарздорлик сув таъминоти корхонасининг мижозлар базасидан ўчирилмаган. Янги мулкдор эса амалда ўзига тегишли бўлмаган қарз билан юзма-юз қолган. Бу ҳолат уни истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятига мурожаат қилишга мажбур қилди.

Марғилон шаҳар истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамияти мутахассислари мурожаатни «Фарғона сув таъминоти» АЖ Фарғона шаҳар бўлими ва Мажбурий ижро бюросининг тегишли бўлими масъуллари иштирокида ўрганди.

Ҳужжатда қайд этилишича, аввалги мулкдорнинг ичимлик сувидан 1 140 000 сўм қарздорлиги ҳамда 18 750 сўм ижро йиғими тўланган. Бироқ тўланган маблағ сув таъминоти корхонасининг тегишли ҳисоб рақамига эмас, электр таъминоти корхонаси ҳисоб рақамига ўтказиб юборилгани сабабли сув таъминоти ташкилотининг мижозлар базасида қарздорлик ўчирилмай қолган.

Шундай қилиб, истеъмолчига кўрсатилган қарзнинг келиб чиқиши унинг коммунал хизмат ҳақини тўламагани билан эмас, балки аввал амалга оширилган тўловни ҳисобга олиш жараёнидаги муаммо билан боғлиқ бўлган.

Мурожаат ўрганилгач, тегишли ташкилотлар масъуллари иштирокида масалага аниқлик киритилди. Натижада истеъмолчининг шахсий ҳисоб рақамида мавжуд бўлган 1 270 288 сўм 11 тийин миқдоридаги қарздорлик ҳисобдан чиқарилди.

2026 йил 20 июл ҳолатига кўра, ҳисоб-китоб қайта кўриб чиқилганидан кейин истеъмолчининг ҳисобида қарз эмас, аксинча 22 778 сўм 01 тийин ҳақдорлик юзага келган. Яъни, бир вақтнинг ўзида икки муҳим натижага эришилди: асоссиз ҳисобланган қарздорлик бартараф этилди ва истеъмолчининг амалда ортиқча тўлови мавжудлиги аниқланди.

Мазкур ҳолат коммунал хизматлардан фойдаланувчи истеъмолчилар учун муҳим сабоқ бўла олади.

Шахсий ҳисоб рақамида қарз пайдо бўлса, унинг қаердан ва қайси давр учун шаклланганини аниқламасдан туриб тўлашга шошилмаслик керак. Айниқса, квартира ёки ҳовли-жой сотиб олинганда коммунал хизматлар бўйича ҳисоб-китоб ҳолатини текшириш, олдинги мулкдорга тегишли қарзлар бўлса, уларнинг тўланганини тасдиқловчи ҳужжатларни сақлаш муҳим.

Чунки тўлов амалга оширилганининг ўзи баъзан етарли бўлмаслиги мумкин — маблағнинг қайси ташкилот ва қайси шахсий ҳисоб рақамига тушгани ҳам ҳал қилувчи аҳамиятга эга.

Агар коммунал ташкилот тақдим этган ҳисоб-китобга нисбатан асосли шубҳа бўлса, истеъмолчи уни қайта кўриб чиқишни талаб қилиш ҳуқуқига эга. Тўлов квитанциялари, олди-сотди шартномаси ва бошқа тасдиқловчи ҳужжатлар бундай вазиятда муҳим далил вазифасини бажаради.

Фарғона шаҳридаги мазкур ҳолат ҳам мурожаатга бефарқ қарамаслик қандай натижа бериши мумкинлигини кўрсатди: 1 миллион 270 минг сўмдан зиёд қарздорлик бекор қилиниб, 22,7 минг сўм ҳақдорлик тикланди ва истеъмолчига жами 1 миллион 293 минг сўмдан ортиқ наф келтирилди.

Баъзан истеъмолчи ҳуқуқини ҳимоя қилиш учун янги тўлов қилиш эмас, эски тўлов қаерга кетганини аниқлашнинг ўзи кифоя қилади.