Tovar nuqsonlarini bepul bartaraf etish tartibi

Bugungi kunda bozorlarda va internet do‘konlarida turli xil mahsulotlar sotilmoqda. Har bir xaridor sifatli va uzoq muddat xizmat qiladigan tovar xarid qilishni istaydi. Ammo ba’zi hollarda xarid qilingan mahsulotda nuqson yoki kamchiliklar uchrab qoladi. Bunday vaziyatda iste’molchi o‘z huquqlarini bilishi juda muhim hisoblanadi. Chunki qonunchilikka ko‘ra, xaridor sifatsiz yoki nuqsonli tovar uchun himoyaga ega bo‘ladi. Tovar nuqsonlarini bepul bartaraf etish tartibi aynan iste’molchilarning manfaatini himoya qilishga xizmat qiladi.

Tovar nuqsoni deganda mahsulotning ishlab chiqarish jarayonidagi xato, texnik kamchilik, tashqi shikast yoki foydalanish uchun noqulay holatlari tushuniladi. Masalan, yangi sotib olingan telefonning ishlamasligi, maishiy texnika tez buzilishi yoki kiyimning tikuv joylari yirtilib ketishi nuqson hisoblanadi. Agar bu kamchilik xaridor aybi bilan emas, ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchi sababli yuzaga kelgan bo‘lsa, iste’molchi bepul ta’mirlashni talab qilish huquqiga ega bo‘ladi.

Odatda xaridor mahsulotni sotib olayotganda unga kafolat muddati beriladi. Shu kafolat davrida mahsulotda nuqson aniqlansa, sotuvchi yoki ishlab chiqaruvchi uni bepul ta’mirlab berishi kerak bo‘ladi. Ayrim hollarda mahsulotni yangisiga almashtirish yoki pulini qaytarish ham mumkin. Buning uchun xaridor чек, kafolat taloni yoki xaridni tasdiqlovchi boshqa hujjatni saqlab qo‘yishi lozim. Chunki bu hujjatlar mahsulot qachon va qayerdan olinganini isbotlab beradi.

Nuqson aniqlanganda iste’molchi avvalo sotuvchiga murojaat qiladi. Sotuvchi mahsulotni ko‘rib chiqadi va nuqson sababini aniqlaydi. Agar kamchilik ishlab chiqaruvchi aybi bilan yuzaga kelgan bo‘lsa, tovar bepul ta’mirlanadi. Ta’mirlash muddati odatda qonunchilikda belgilangan vaqt ichida amalga oshiriladi. Juda uzoq vaqt cho‘zilishi iste’molchi huquqining buzilishi hisoblanadi.

Ba’zan sotuvchilar mahsulotni bepul ta’mirlashdan bosh tortishi mumkin. Bunday holatda iste’molchi iste’molchilar huquqlarini himoya qiluvchi tashkilotlarga yoki sudga murojaat qilish huquqiga ega bo‘ladi. Chunki qonun xaridor manfaatini himoya qiladi. Ayniqsa, kafolat muddati tugamagan mahsulotlar uchun sotuvchi javobgarlikni o‘z zimmasiga oladi.

Hozirgi davrda internet orqali savdo keng rivojlangani sababli onlayn xaridlarda ham shu tartib amal qiladi. Agar internet do‘kon orqali olingan mahsulot nuqsonli chiqsa, xaridor sotuvchi bilan bog‘lanib, mahsulotni qaytarish yoki bepul ta’mirlashni talab qilishi mumkin. Bu jarayonda yozishmalar, to‘lov haqidagi ma’lumotlar va yetkazib berish hujjatlari muhim ahamiyatga ega bo‘ladi.

Tovar nuqsonlarini bepul bartaraf etish tartibi iste’molchilarning huquqlarini himoya qilishda katta ahamiyatga ega. Bu tartib sotuvchilarni mas’uliyatli ishlashga undaydi va bozorda sifatli mahsulotlar ko‘payishiga yordam beradi. Xaridor esa o‘z huquqlarini bilsa, sifatsiz mahsulot tufayli zarar ko‘rmaydi. Shu sababli har bir inson mahsulot xarid qilayotganda kafolat hujjatlariga e’tibor berishi va iste’molchi sifatidagi huquqlarini yaxshi bilishi kerak.

Mavjuda Odiljonova,
Farg’ona davlat universiteti
Filologiya fakulteti 3-bosqich talabasi.