Суд жараёнида қарздорлик қайта ҳисобланди: 2,2 миллион сўмдан ортиқ сумма камайтирилди

Коммунал хизматлар учун қарздорлик ҳисобланганда ҳар бир истеъмолчида табиий савол туғилади: ҳисобланган сумма ҳақиқатдан ҳам тўғрими?

Айниқса, хизмат тўлиқ ёки талаб даражасида кўрсатилмагани ҳақида эътирозлар мавжуд бўлса, ҳисоб-китобнинг қонунийлиги янада муҳим аҳамият касб этади. Марғилон шаҳрида яшовчи фуқаро С.З. билан боғлиқ ҳолат ҳам айнан шу масала юзасидан судгача етиб борди.

Марғилон шаҳар Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамияти фуқаро С.З. манфаатини кўзлаб Фарғона вилояти иссиқлик манбаи МЧЖга нисбатан судга даъво аризаси билан мурожаат қилди. Даъво аризасида фуқаронинг Марғилон шаҳар Гулистон маҳалласидаги хонадонга нисбатан 1 миллион 935 минг 387 сўм қарздорлик ва 616 минг 376 сўм пеня, яъни жами 2 миллион 551 минг 763 сўм ҳисоблангани кўрсатилиб, ушбу қарздорликдан озод қилиш сўралган.

Суд ҳужжатларига кўра, истеъмолчи хонадони 2025 йилдан бери яхши иссиқлик билан таъминланмаганини билдирган. У бу ҳолат бўйича иссиқлик таъминоти идорасининг мутахассисларига бир неча бор мурожаат қилгани, хизмат сифати билан боғлиқ ҳолат юзасидан далолатнома ҳам тузилганини қайд этган.

Жамият вакиллари ҳам судда иссиқлик таъминоти белгиланган талаб даражасида бўлмагани ҳақида далолатнома мавжудлигини билдириб, ҳисобланган қарздорликни асоссиз деб баҳолашни сўраган.

Ишни кўриб чиқиш жараёнида муҳим ҳолат аниқланди. Дастлаб фуқарога нисбатан жами 1 миллион 935 минг 387 сўм қарздорлик ҳисобланган бўлиб, унинг 616 минг 376 сўми пеня экани кўрсатилган эди.

Бироқ кейинги суд мажлисида жавобгар томонидан қайта ҳисоб-китоб амалга оширилиб, солиштирма далолатнома тақдим этилди. Унга кўра, фуқаронинг қарздорлиги 270 минг 564 сўм, пеняси эса 14 минг 521 сўм этиб аниқланган. Судда фуқаронинг аввалдан амалга оширган тўловлари ҳам инобатга олинган.

Демак, суд жараёнидаги қайта ҳисоб-китоб натижасида дастлабки ҳисобланган сумма билан кейинги аниқланган сумма ўртасида 2 миллион 266 минг 678 сўмлик фарқ юзага келди.

Бу эса коммунал тўловлар билан боғлиқ низоли ҳолатларда ҳисоб-китобларни яна бир бор текшириш, мавжуд тўловлар ва ҳақиқий хизмат кўрсатиш ҳолатини ҳужжатлар асосида ўрганиш қанчалик муҳим эканини кўрсатади.

Суд қарорининг ҳуқуқий асосларида иссиқлик таъминоти муносабатлари Фуқаролик кодекси ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 194-сон қарори билан тасдиқланган қоидалар асосида тартибга солиниши қайд этилган.

Хусусан, кўп квартирали уйларга иссиқлик энергиясини етказиб беришда етказиб берувчи белгиланган чегараларда иссиқлик энергиясини бериш режими ва сифати учун жавобгар ҳисобланади. Шунингдек, иссиқлик таъминоти мавжуд эмаслиги ёки унинг параметрлари шартномавий кўрсаткичларга нисбатан пасайгани ҳақида белгиланган тартибда ариза берилганда, етказиб берувчи белгиланган муддатда вакил иштирокида тегишли далолатнома расмийлаштириш чораларини кўриши лозим.

Шу билан бирга, қоидаларда уй ичидаги иситиш тизимларининг техник ҳолати, бошқарув ва масъулият чегаралари ҳам алоҳида белгиланган. Яъни ҳар бир низода муаммо қаердан келиб чиққанини — етказиб берувчи, ижрочи ёки истеъмолчи масъулиятига тегишли эканини аниқлаш муҳим.

Суд қайта ҳисоб-китобдан кейин фуқаро ҳисобида 270 минг 564 сўм қарздорлик ва 14 минг 521 сўм пеня қолганини, шунингдек аввалдан амалга оширилган тўловлар ҳамда ҳисоб-китобдаги ўзгаришларни инобатга олди. Натижада Марғилон шаҳар Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш жамиятининг истеъмолчи манфаатини кўзлаб қарздорликдан тўлиқ озод қилиш ҳақидаги даъво талаби қаноатлантиришдан рад этилди.

Мазкур суд иши истеъмолчилар учун муҳим сабоқ бўла олади. Бир томондан, коммунал хизматлар учун ҳақ тўлаш истеъмолчининг қонуний мажбурияти ҳисобланади. Агар ҳақиқатан ҳам хизматдан фойдаланилган ва қонуний ҳисобланган қарздорлик мавжуд бўлса, уни тўлаш лозим.

Иккинчи томондан эса, истеъмолчига ҳисобланган ҳар қандай суммага сўзсиз рози бўлиш ҳам шарт эмас. Агар хизмат сифати, ҳисоб-китоб, пеня ёки қарздорлик миқдори бўйича асосли саволлар мавжуд бўлса, уларни текширишни талаб қилиш мумкин.

Бу ҳолатда даъво тўлиқ қаноатлантирилмаган бўлса-да, суд жараёнида қайта ҳисоб-китоб ўтказилиб, дастлабки 2 миллион 551 минг 763 сўмлик ҳисобланган қарз ва пеня 285 минг 85 сўмгача аниқлаштирилди. Яъни ҳисобланган умумий сумма 2 миллион 266 минг 678 сўмга камайди.

Хулоса оддий: коммунал тўловлар бўйича ҳисоб-китоб сизда шубҳа уйғотса, ҳужжатларни текширинг, тўлов квитанцияларини сақланг, хизмат сифати билан боғлиқ камчиликларни ўз вақтида расмийлаштиринг ва зарурат бўлса, қонуний ҳуқуқларингизни ҳимоя қилиш механизмларидан фойдаланинг.

Ҳуқуқни ҳимоя қилиш — ҳар доим ҳам «қарзни бутунлай бекор қилиш» дегани эмас. Баъзан энг муҳим натижа — ҳақиқий ҳисоб-китобни аниқлаш ва асоссиз ёки нотўғри ҳисобланган суммаларнинг қайта кўриб чиқилиши бўлади.